همشهری آنلاین – گروه سیاسی: نشریه آمریکایی «نیوزویک» روز جمعه در گزارشی تحلیلی، به قلم «تام اوکانر»، تحلیلگر ارشد حوزه امنیت ملی و سیاستخارجی به بررسی تاثیرهای جنگ آمریکا و رژیمصهیونیستی علیه ایران بر بازارهای بینالمللی انرژی پرداخته و تاکید کرده است که جنگ علیه ایران، تنها یک درگیری نظامی منطقهای نیست، بلکه به نقطهای تعیینکننده در اقتصاد و امنیت انرژی جهان تبدیل شده است.
نویسنده در این گزارش تاکید کرده است که ادامه ناامنی در تنگه هرمز، آسیب به زیرساختهای نفت و گاز، اختلال در حملونقل دریایی و افزایش ریسک ژئوپلیتیکی، موجب شده بسیاری از کارشناسان از شکلگیری «نظم جدید انرژی» سخن به میان آورند؛ «این بحران نهتنها قیمت نفت و گاز را افزایش داده، بلکه در حال بازتعریف ساختار تجارت جهانی انرژی است». در ادامه مهمترین محورهای این گزارش را میخوانید:
اهمیت تنگه هرمز
- تنگه هرمز یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان است و حدود یکپنجم نفت خام جهان از این مسیر عبور میکند.
- ایران با قرار گرفتن در موقعیت جغرافیایی راهبردی این تنگه، توانسته از آن بهعنوان ابزار فشار سیاسی و نظامی استفاده کند.
- در جریان جنگ، محدود شدن عبور کشتیها و تهدید امنیت دریایی، باعث اختلال گسترده در تجارت نفت شد.
- آمریکا نیز در واکنش، حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داد و حتی طرح اسکورت نظامی کشتیها را مطرح کرد. این وضعیت سبب شد بازار جهانی انرژی وارد دورهای از بیثباتی شدید شود.
افزایش قیمت انرژی و پیامدهای اقتصادی
- یکی از فوریترین نتایج جنگ، افزایش شدید قیمت نفت و بنزین بودهاست.
- گزارشها نشان میدهد قیمت سوخت در آمریکا حدود ۵۰درصد افزایش یافته و قیمت جهانی نفت نیز جهش قابل توجهی داشته است.
- کارشناسان معتقدند این تنها یک شوک موقت نیست، بلکه تغییر ساختاری در بازار انرژی رخ داده است.
- آسیب به زیرساختهای انرژی در خلیجفارس، کاهش صادرات نفت و افزایش هزینه بیمه و حملونقل دریایی، باعث شده هزینه انرژی در سطح جهانی بالا بماند.
- این موضوع میتواند به افزایش تورم جهانی، رکود اقتصادی و رشد هزینههای تولید در صنایع مختلف منجر شود.
بحران امنیت دریایی و تغییر مسیر تجارت
- جنگ نشان داد تجارت جهانی تا چه اندازه به چند گلوگاه دریایی وابسته است.
- پیشتر حملات حوثیهای یمن به کشتیها در دریای سرخ موجب کاهش شدید ترافیک کانال سوئز شده بود و اکنون بحران تنگههرمز این نگرانی را چند برابر کردهاست.
- بسیاری از شرکتهای کشتیرانی مجبور شدهاند مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتری را انتخاب کنند.
- افزایش حق بیمه کشتیها، طولانی شدن زمان حمل کالا و افزایش هزینه لجستیک، تأثیر مستقیمی بر زنجیره تأمین جهانی گذاشته و در نهایت هزینهها را به مصرفکنندگان منتقل کردهاست.
تلاش کشورهای خلیج فارس برای تنوعبخشی
- کشورهای عربی خلیجفارس برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز، به توسعه مسیرهای جایگزین روی آوردهاند.
- عربستان سعودی از خط لوله شرق به غرب استفاده میکند که نفت را به دریای سرخ منتقل میکند.
- امارات نیز خط لوله حبشان - فجیره را توسعه داده تا صادرات نفت بدون عبور از هرمز انجام شود.
- این اقدامات بخشی از راهبرد جدید کشورهای منطقه برای افزایش تابآوری در برابر بحرانهای آینده است.
- همچنین احتمال افزایش سرمایهگذاری در ذخیرهسازی نفت در خارج از منطقه و نزدیک بازارهای مصرف، بهویژه در آسیا، وجود دارد.
تغییرات ژئوپلیتیک در خلیج فارس
- جنگ سبب افزایش اختلافها میان کشورهای شورای همکاری خلیجفارس شدهاست.
- امارات که بیشترین فشار حملات ایران را تجربه کرده، سیاستی تهاجمیتر اتخاذ کرده و حتی تصمیم به خروج از اوپکپلاس گرفته است.
- این اقدام میتواند توازن قدرت در بازار جهانی نفت را تغییر دهد.
- در مقابل، عربستان، قطر، کویت و عمان بیشتر بر کاهش تنش و حفظ روابط دیپلماتیک با ایران تأکید کردهاند.
- عمان همچنان نقش میانجی میان تهران و واشنگتن را حفظ کردهاست.
- این اختلاف رویکردها نشان میدهد وحدت سیاسی کشورهای عربی خلیج فارس نسبت به گذشته تضعیف شدهاست.
تضعیف اوپک و تغییر موازنه بازار انرژی
- خروج احتمالی امارات از اوپکپلاس میتواند قدرت این سازمان را در کنترل بازار نفت کاهش دهد.
- امارات یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت اوپک است و خروج آن، انسجام در سیاستهای تولید نفت را تضعیف میکند.
- از سوی دیگر، آمریکا ممکن است از این وضعیت سود ببرد؛ زیرا میتواند بدون نیاز به توافقهای پیچیده اوپک، از طریق همکاری مستقیم با امارات بر بازار انرژی اثر بگذارد.
- این مسئله نشاندهنده تغییر تدریجی ساختار سنتی بازار نفت است.
جمعبندی گزارش
- جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تنها یک بحران نظامی نیست، بلکه نقطه آغاز تحولاتی عمیق در نظم انرژی جهان محسوب میشود.
- افزایش دائمی ریسک در تنگه هرمز، تغییر مسیرهای صادرات انرژی، رشد هزینههای جهانی، تضعیف اوپک و افزایش رقابت ژئوپلیتیکی، همگی نشان میدهند تجارت نفت و گاز دیگر مانند گذشته نخواهد بود.
- در آینده، کشورها بیش از گذشته بهدنبال تنوعبخشی به منابع انرژی، مسیرهای حملونقل و کاهش وابستگی به مناطق بحرانی خواهند رفت.
- جنگ اخیر ممکن است نهتنها معادلات سیاسی خاورمیانه، بلکه ساختار اقتصاد جهانی را نیز برای سالها تغییر دهد.
نظر شما